Tại Việt Nam, các quy định pháp luật hiện hành về bảo vệ bản quyền trên không gian mạng có: Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung các năm 2010, 2019, 2022), Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, Bộ luật Hình sự, Luật Xử lý vi phạm hành chính, Nghị định số 131/2013/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung tại các Nghị định số 28/2017/NĐ-CP, 129/2021/NĐ-CP) quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan.

Các chủ thể quyền có thể áp dụng biện pháp công nghệ bảo vệ quyền, đưa thông tin quản lý quyền hoặc áp dụng các biện pháp công nghệ khác nhằm ngăn chặn hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Hoặc yêu cầu tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan phải chấm dứt hành vi xâm phạm, gỡ bỏ và xóa nội dung vi phạm trên môi trường mạng viễn thông và mạng Internet, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại. Hoặc yêu cầu cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Khởi kiện ra tòa án hoặc trọng tài để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Pháp luật cũng quy định, chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có thể ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác áp dụng các biện pháp quy định trên để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của mình.

Các tổ chức, cá nhân bị thiệt hại do hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan hoặc phát hiện hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan gây thiệt hại cho người tiêu dùng hoặc cho xã hội có quyền yêu cầu cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ và quy định khác của pháp luật có liên quan. Tổ chức, cá nhân được thừa kế quyền tác giả, quyền của người biểu diễn có quyền yêu cầu cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền theo quy định.

Để chống xâm phạm quyền tác giả trên môi trường mạng, trong Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (năm 2022) đã bổ sung các điều khoản về bảo vệ bản quyền trên không gian mạng, quy định rõ trách nhiệm pháp lý về quyền tác giả, quyền liên quan đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (ISPs). Trong đó, ISPs có trách nhiệm triển khai các biện pháp kỹ thuật, phối hợp với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các chủ thể quyền thực thi các biện pháp bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường mạng viễn thông và mạng Internet.

Tại Nghị định 17/2023/NĐ-CP cũng quy định rõ các loại hình doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (ISPs); trách nhiệm của ISPs trong việc bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường mạng viễn thông và mạng Internet; trách nhiệm pháp lý của ISPs đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Đồng thời chỉ rõ, quy trình gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số của ISPs khi nhận được yêu cầu của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền; quy trình gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số của ISPs khi nhận được yêu cầu của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan.

Theo Điều 113. Quy trình gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số của ISPs khi nhận được yêu cầu của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền: Để được miễn trừ trách nhiệm pháp lý, ISPs phải gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan không chậm hơn 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan hoặc cơ quan chuyên môn quản lý Nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, đồng thời thông báo cho bên có nội dung thông tin số bị gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập và phải báo cáo kết quả thực hiện cho cơ quan đã gửi yêu cầu và cơ quan chuyên môn quản lý Nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chậm nhất 24 giờ sau khi xử lý yêu cầu.

Việc thông báo, báo cáo quy định tại khoản này được thực hiện bằng hình thức gửi văn bản, gửi thư điện tử hoặc hình thức tương tự khác.

Theo Điều 114. Quy trình gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số của ISPs khi nhận được yêu cầu của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan: ISPs khi nhận được yêu cầu của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan kèm tài liệu chứng minh xâm phạm, trong vòng 72 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu, phải tạm gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số được yêu cầu gỡ bỏ hoặc ngăn chặn và phải thông báo cho bên yêu cầu và bên có nội dung thông tin số bị yêu cầu gỡ bỏ hoặc ngăn chặn về việc đã tạm gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số đó kèm theo tài liệu, chứng cứ chứng minh do bên yêu cầu cung cấp.

Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày tạm gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số và thông báo theo quy định, ISPs gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số đó nếu không nhận được thông báo yêu cầu phản đối việc gỡ bỏ hoặc ngăn chặn này. Trường hợp doanh nghiệp nhận được thông báo yêu cầu phản đối việc tạm gỡ bỏ/ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số kèm theo tài liệu, chứng cứ chứng minh do bên bị yêu cầu cung cấp, trong vòng 72 giờ sẽ khôi phục lại nội dung thông tin số đã bị gỡ bỏ hoặc ngăn chặn, đồng thời chuyển tiếp cho bên yêu cầu văn bản yêu cầu phản đối kèm tài liệu, chứng cứ chứng minh đã được cung cấp.

Đối với nội dung thông tin số được phát trực tiếp theo thời gian thực, trường hợp chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan chủ động cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh theo quy định tới ISPs trước khi phát trực tiếp tối thiểu 24 giờ nhằm ngăn chặn, phòng ngừa hành vi xâm phạm trên môi trường mạng viễn thông và mạng Internet thì ISPs có thể ngay lập tức tạm gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số khi nhận được yêu cầu gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số được yêu cầu gỡ bỏ/ngăn chặn và phải thông báo cho bên yêu cầu và bên bị yêu cầu về việc đã tạm gỡ bỏ/ngăn chặn việc truy nhập tới nội dung thông tin số đó kèm tài liệu, chứng cứ chứng minh do bên yêu cầu đã cung cấp…

Việc thông báo, gửi, chuyển tiếp tài liệu chứng cứ, chứng minh của ISPs, bên yêu cầu và bên bị yêu cầu được thực hiện bằng hình thức gửi thư điện tử hoặc hình thức tương tự khác.

Đáng chú ý, các quy định này càng được đảm bảo thực thi khi Luật An ninh mạng (sửa đổi) được Chính phủ dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 10 cuối năm nay./.