Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, đóng góp ý kiến vào dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi), đại biểu Tráng A Dương - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang tán thành với sự cần thiết xây dựng Luật Báo chí (sửa đổi) nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật để kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về "xây dựng nền báo chí truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại" trong bối cảnh hiện nay.

Đóng góp ý kiến về cơ quan báo chí, tại khoản 7, Điều 16 dự thảo Luật quy định "cơ quan báo và phát thanh, truyền hình địa phương là cơ quan báo chí thuộc tỉnh ủy, thành ủy, có nhiều loại hình báo chí, sản phẩm báo chí", đại biểu Tráng A Dương đề nghị cân nhắc việc quy định cụ thể về nội dung này. Bởi lẽ trong bối cảnh chúng ta đang tiếp tục hoàn thiện, sắp xếp tổ chức bộ máy thì quy định về vị trí, cơ cấu tổ chức cơ quan báo chí chỉ nên quy định mang tính nguyên tắc trong dự thảo Luật.

Điều này cũng phù hợp với chủ trương được nêu trong Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Về cơ quan thường trú, văn phòng đại diện, phóng viên thường trú của cơ quan báo chí Việt Nam tại Điều 22, đại biểu cho rằng, quy định tại điểm c, khoản 1 của Điều này chỉ nên quy định nguyên tắc chung, không quy định số lượng cụ thể "không quá ba phóng viên". Bởi lẽ, việc cử số lượng phóng viên thường trú phụ thuộc vào nhu cầu, điều kiện cụ thể của từng cơ quan báo chí, nên được điều chỉnh trong văn bản dưới luật, giao quyền cho Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định (nội dung đã được nêu tại điểm đ khoản 1 Điều 22 của dự thảo Luật).

Quy định về quyền tác giả trong lĩnh vực báo chí (Điều 39) của dự thảo Luật được kế thừa, giữ nguyên từ điều luật tương ứng của Luật Báo chí năm 2016. Tuy nhiên, qua nghiên cứu đại biểu cho rằng, quy định này mới dừng lại ở việc viện dẫn áp dụng quy định của Luật Sở hữu trí tuệ mà chưa tạo ra giá trị mới cho lĩnh vực báo chí.

Việc quy định như dự thảo Luật sẽ dẫn đến khoảng trống trong việc xác định trách nhiệm của cơ quan báo chí và phân định quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm báo chí có sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như dùng AI để viết tin, chỉnh sửa ảnh, dựng video...

Do đó, đại biểu Tráng A Dương đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc, chỉnh lý quy định tại Điều 39 theo hướng: nghiên cứu bổ sung trách nhiệm của cơ quan báo chí trong việc bảo đảm quyền tác giả, quyền liên quan khi sử dụng AI để tạo ra tác phẩm báo chí, đồng thời quy định rõ nguyên tắc minh bạch và xác định trách nhiệm pháp lý.

Quan tâm đến quy định về kinh tế báo chí, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga – Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị cho biết, dự thảo Luật đã bổ sung và hoàn thiện một số quy định nhằm tạo điều kiện cho cơ quan báo chí có thêm nguồn thu, tháo gỡ khó khăn trong hoạt động như: được Nhà nước hỗ trợ đầu tư, tài chính; mở rộng nguồn thu của cơ quan báo chí; quy định về liên kết, hợp tác… quy định về quảng cáo.

Tuy nhiên, theo đại biểu các quy định còn chung chung; còn thiếu quy định cụ thể liên quan đến đầu tư công và cơ chế tự chủ (khoản 3 Điều 10). Cần có hướng dẫn cụ thể để tránh lợi dụng hoặc thương mại hóa báo chí như quy định nguồn thu từ hoạt động kinh doanh, dịch vụ, liên kết của cơ quan báo chí, các đơn vị trực thuộc cơ quan báo chí thu từ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công do cơ quan có thẩm quyền giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu.

Đồng thời, cần nghiên cứu, bổ sung quy định liên quan đến việc liên kết với các nền tảng xuyên biên giới có khả năng mang lại nguồn thu lớn, đồng thời, bổ sung quy định về phạm vi được liên kết để bảo đảm bản quyền và tính độc lập của báo chí. Trên cơ sở đó giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này để bảo đảm khả thi khi triển khai thực hiện.

Về hoạt động báo chí trên không gian mạng, đại biểu cho rằng Chương III dự thảo Luật mới chỉ mang tính nguyên tắc về tuân thủ quy định pháp luật về báo chí, về an ninh mạng, quy định về tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; về trách nhiệm của cơ quan báo chí khi mở kênh nội dung trên không gian mạng như chịu trách nhiệm về nội dung, bản quyền khi đăng, phát thông tin lên kênh nội dung trên không gian mạng, về lưu chiểu báo chí điện tử, về thực hiện thông báo với cơ quan quản lý nhà nước (Điều 30, Điều 31).

Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung các quy định nhằm thúc đẩy hoạt động của báo chí trên không gian mạng như: điều kiện hoạt động, cách thức tổ chức, các biện pháp quản lý của nhà nước đối với hoạt động báo chí trên không gian mạng; trách nhiệm của các nền tảng xuyên biên giới trong việc phối hợp với các cơ quan báo chí ngăn chặn, gỡ bỏ các thông tin xấu, độc; vấn đề đào tạo, bồi dưỡng nhân lực báo chí để thực hiện xuất bản báo chí trên không gian mạng...