Khi chuyển đổi số đã và đang trở thành xu hướng tất yếu, dữ liệu không chỉ đơn thuần là thông tin, mà còn là “mạch máu” của nền kinh tế số. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã khẳng định quan điểm cần phải làm giàu, khai thác tối đa tiềm năng của dữ liệu, đưa dữ liệu thành tư liệu sản xuất chính, thúc đẩy phát triển nhanh cơ sở dữ liệu lớn, công nghiệp dữ liệu, kinh tế dữ liệu.
Quyết định số 2629/QĐ-TTg ngày 1/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển Chính phủ số cũng nhấn mạnh phải phát triển dữ liệu trở thành tài nguyên chiến lược... Những định hướng chiến lược này cho thấy dữ liệu được xác định là hạ tầng "mềm" cốt lõi của chuyển đổi số quốc gia, cũng là yếu tố nền tảng để tăng cường hiệu quả quản lý, điều hành, phát triển bền vững các ngành kinh tế, trong đó có du lịch.
Thời gian qua, du lịch Việt Nam đã có những bước tiến dài cả về lượng và chất. Lần đầu tiên trong lịch sử phát triển 65 năm của ngành du lịch, nước ta đón hơn 20 triệu lượt khách quốc tế, hơn 130 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ khách du lịch năm 2025 đạt hơn 1 triệu tỷ đồng.
Chính tốc độ tăng trưởng nhanh và quy mô ngày càng lớn đòi hỏi ngành du lịch Việt Nam phải có một hệ thống dữ liệu thống nhất, chính xác để tối ưu hóa vận hành, tránh nguy cơ phát triển "nóng", nâng cao chất lượng điểm đến và sức cạnh tranh trên trường quốc tế.
Thêm nữa, trong bối cảnh hành vi du lịch của du khách đang có sự thay đổi mạnh mẽ theo hướng chú trọng tìm kiếm thông tin trên nền tảng số, cá nhân hóa trải nghiệm, đặt dịch vụ qua các đại lý du lịch trực tuyến…, việc tiếp cận du khách dựa trên dữ liệu và công nghệ càng trở thành yêu cầu cấp thiết.
Tuy nhiên, cần thẳng thắn thừa nhận, lâu nay, dữ liệu du lịch Việt Nam phần lớn vẫn phân tán ở nhiều hệ thống, thiếu sự chuẩn hóa và liên kết giữa các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp, dẫn đến khó khăn trong theo dõi, kiểm soát và dự báo xu hướng.
Đó là lý do không ít lần, số liệu thống kê về du lịch Việt Nam thiếu thống nhất; việc nhìn nhận về nhu cầu, sự thay đổi thị hiếu du lịch cũng dựa nhiều vào các nền tảng của quốc tế…
Để khắc phục điểm nghẽn này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 2710/QĐ-BVHTTDL ngày 17/9/2024 về việc phê duyệt đề án "Hệ thống cơ sở dữ liệu ngành du lịch", hướng tới xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu ngành phát triển toàn diện, thống nhất trên phạm vi toàn quốc nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước về du lịch, đồng thời góp phần quảng bá, xúc tiến du lịch.
Đề án được thực hiện từ năm 2024 đến năm 2030, với hệ thống cơ sở dữ liệu ngành du lịch được xác định bao gồm các dữ liệu thành phần về: Doanh nghiệp lữ hành quốc tế, nội địa; cơ sở lưu trú du lịch; khu du lịch, điểm lưu trú; tài nguyên du lịch; hướng dẫn viên; cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, mua sắm, thể thao, vui chơi giải trí, chăm sóc sức khỏe đạt tiêu chuẩn phục vụ du khách; xúc tiến du lịch, thống kê du lịch.
Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy cho biết: Cục đã tham mưu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành "Chương trình đẩy mạnh chuyển đổi số du lịch thông minh trong lĩnh vực du lịch", trong đó nhấn mạnh việc phát triển hệ thống dữ liệu số làm nền tảng cho xây dựng mô hình du lịch thông minh, đẩy mạnh khai thác giá trị gia tăng từ dữ liệu; hướng tới xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu du lịch quốc gia bảo đảm các yếu tố "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung".
Đây có thể xem là những bước đi chiến lược để Việt Nam phát triển du lịch bền vững, tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số.
Mới đây, sự ra mắt của nền tảng dữ liệu du lịch quốc gia Visit Vietnam đã đánh dấu bước tiến quan trọng trong xây dựng, vận hành hệ sinh thái dữ liệu du lịch Việt Nam.
Đây là nền tảng được bảo trợ bởi Chính phủ với sự đồng hành chuyên môn của Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, do Sun Group phát triển vận hành hạ tầng công nghệ và Visa cung cấp dữ liệu thanh toán quốc tế, mô hình phân tích hành vi chi tiêu và tiêu chuẩn bảo mật, giúp hệ thống từng bước tiệm cận các chuẩn mực vận hành du lịch thông minh đang được nhiều quốc gia áp dụng.
Tâm điểm của Visit Vietnam là bản đồ dữ liệu du lịch được xây dựng theo thời gian thực, cho phép cơ quan quản lý theo dõi sức chứa điểm đến, điều tiết dòng khách và nhận diện sớm các rủi ro vận hành; giúp doanh nghiệp cập nhật sản phẩm, quản lý dịch vụ, theo dõi mức độ quan tâm của từng phân khúc khách và đánh giá nhu cầu thị trường để tiếp cận du khách trong, ngoài nước; đồng thời, giúp du khách tra cứu thông tin chính thống, kiến tạo lịch trình cá nhân hóa, đặt dịch vụ, nhận cảnh báo về thời tiết, tình trạng đông đúc hay những thay đổi tại điểm đến…
Theo Đại tá Hà Nam Trung, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Bộ Công an, Visit Vietnam không chỉ đánh dấu sự ra đời của một giải pháp công nghệ mới, mà còn là bước đi đầu tiên để ngành du lịch Việt Nam chuyển sang quản trị theo dữ liệu, tạo năng lực cạnh tranh dài hạn cho đất nước.
Khi dữ liệu được kết nối và chia sẻ minh bạch, du lịch Việt Nam sẽ có điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận hiệu quả phân khúc khách chi tiêu cao và tiến gần hơn với vị thế điểm đến hàng đầu khu vực. Theo lộ trình, Visit Vietnam sẽ vận hành chính thức vào quý II năm 2026.
Bà Đoàn Thị Thanh Trà, Phó Tổng Giám đốc Công ty Dịch vụ Lữ hành Saigontourist nhận định: Sự ra đời của Visit Vietnam vào đúng thời điểm nước ta đang đẩy mạnh chuyển đổi số không chỉ tạo hiệu quả trong ngắn hạn, mà còn thiết lập cơ chế kết nối liên tục, tạo ra giá trị gia tăng theo thời gian, giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận đa dạng phân khúc khách quốc tế bằng thông điệp thống nhất; tạo điều kiện để các đối tác, du khách quốc tế hiểu rõ hơn về thị trường Việt Nam.
Sự nhất quán về thông tin sẽ giúp nâng cao mức độ nhận diện và thương hiệu du lịch quốc gia, tạo nền tảng lâu dài để Việt Nam định vị là điểm đến du lịch xanh, an toàn và thân thiện.
