Hiện nay, chỉ cần thử gõ tên một bộ phim đang "gây sốt" hay một tác phẩm điện ảnh Việt mới ra rạp lên Google, YouTube, TikTok hoặc Facebook, hàng loạt video sẽ hiện ra. Nhưng phần lớn trong số đó không phải là bản phát hành chính thức mà chúng thường là những phiên bản bị cắt ghép tùy tiện, chỉ giữ lại các phân cảnh hấp dẫn nhất để thu hút lượt xem. Không dừng lại ở đó, nhiều kênh vi phạm còn đặt tiêu đề giật gân, chèn bình luận sai lệch hoặc biên tập lại theo hướng bóp méo nội dung, làm thay đổi ý đồ nghệ thuật của nhà sản xuất và khiến người xem hiểu sai thông điệp bộ phim.

Trước đây, một số các bộ phim nổi tiếng như Sống chung với mẹ chồng; Người phán xử; Gia đình mình vui bất thình lình, Đừng làm mẹ cáu... đều từng trở thành "nạn nhân" của việc phát tán trái phép. Có video đạt tới hàng triệu lượt xem, khiến người làm phim – những người đã bỏ ra công sức, thời gian và chi phí lớn gần như không còn kiểm soát được sản phẩm của chính mình. Vậy phải làm thế nào để xử lý những sai phạm về bản quyền trên không gian mạng?

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội: "Tình trạng xâm phạm bản quyền đối với phim điện ảnh và phim truyền hình là một vấn đề không mới nhưng lại ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn, nhất là trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ. Tình trạng này không chỉ gây thiệt hại lớn về kinh tế cho các nhà sản xuất, các đơn vị phát hành mà còn làm suy yếu động lực sáng tạo của những người làm nghề. Tôi cho rằng điều này phản ánh một thực trạng đáng buồn về ý thức bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong xã hội, khi một bộ phận không nhỏ công chúng vẫn coi việc sử dụng nội dung vi phạm bản quyền là điều bình thường, thậm chí không nhận thức được rằng đây là hành vi vi phạm pháp luật".

Mặc dù trong thời gian qua, các cơ quan quản lý đã có nhiều nỗ lực nhằm siết chặt kiểm soát, nhưng tình trạng này vẫn tiếp diễn. Bởi, cứ một tài khoản bị xóa thì lại có nhiều tài khoản mới mọc lên. Không ít kênh còn dùng chiêu "lách luật" như đảo ngược khung hình, chèn khung viền, lồng nhạc, hoặc cắt nhỏ video để tránh bị hệ thống phát hiện.

Điều đáng lo ngại là, hậu quả của việc xâm phạm bản quyền không chỉ dừng ở thiệt hại kinh tế. Về lâu dài, nó khiến môi trường sáng tạo trở nên méo mó, làm giảm động lực của người làm nghề. Khi công sức bị chiếm dụng và giá trị lao động không được tôn trọng, những người tâm huyết với nghệ thuật có thể nản lòng. Hơn nữa, thói quen xem phim miễn phí, xem nội dung cắt ghép của khán giả cũng góp phần tiếp tay cho vi phạm, làm xói mòn dần thị trường phim bản quyền vốn đã rất mong manh ở Việt Nam.

Qua đó, các chuyên gia cho rằng, để xử lý tận gốc vấn nạn này, cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, đơn vị phát hành và các nền tảng công nghệ. Song song với đó là việc tăng cường tuyên truyền, giáo dục ý thức người dùng về bản quyền – để mỗi lượt chia sẻ, mỗi lượt xem đều được cân nhắc với tinh thần tôn trọng người sáng tạo. Các đơn vị sản xuất cũng cần ứng dụng công nghệ nhận diện bản quyền tiên tiến, đồng thời xây dựng những nền tảng xem phim chính thống với mức phí hợp lý, tạo thói quen tiêu thụ nội dung hợp pháp trong cộng đồng.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội cho biết: Việc xử lý những sai phạm về bản quyền phim trên không gian mạng cần được thực hiện một cách nghiêm túc và đồng bộ, dựa trên các quy định đã được nêu trong Luật Điện ảnh (sửa đổi) năm 2022 cũng như các luật pháp khác có liên quan. Việc nâng cao năng lực thực thi pháp luật là rất quan trọng. Các cơ quan chức năng cần có đội ngũ chuyên trách, được đào tạo bài bản về công nghệ số, để giám sát, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm bản quyền trên không gian mạng.

Bên cạnh đó, việc tăng cường trách nhiệm của các nền tảng số là một yếu tố không thể thiếu. Các nền tảng cung cấp nội dung trực tuyến cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng, đảm bảo tuân thủ quy định gỡ bỏ nội dung vi phạm trong thời gian ngắn nhất khi có yêu cầu. Việc xử phạt cần được thực hiện mạnh mẽ, công khai và có tính răn đe cao, bao gồm cả xử lý vi phạm hành chính lẫn truy cứu trách nhiệm hình sự nếu mức độ nghiêm trọng../.