Trình bày Tờ trình Dự thảo Nghị quyết đào tạo các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Phan Tâm nêu sự cần thiết ban hành Nghị quyết đào tạo các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật là do sự không thống nhất giữa các quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, Luật Giáo dục đại học năm 2012 được sửa đổi, bổ sung năm 2018 dẫn tới khó khăn, vướng mắc trong việc tiếp tục thực hiện đào tạo các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật và ảnh hưởng lớn đến phát triển nguồn nhân lực chuyên nghiệp, chất lượng cao trong lĩnh vực nghệ thuật ở Việt Nam.

Việc đào tạo trong lĩnh vực nghệ thuật là một quá trình có tính đặc thù cao. Đây là lĩnh vực yêu cầu người học phải có năng khiếu đặc biệt, đồng thời phải được định hướng, phát hiện và bồi dưỡng phát triển tài năng từ rất sớm. Việc theo học và thành tài trong lĩnh vực năng khiếu nghệ thuật phải chịu đựng sự vất vả từ áp lực học chuyên môn, khổ luyện và thiếu sự chăm sóc của gia đình từ khi còn rất nhỏ tuổi.

Mục đích Ban hành Nghị quyết về đào tạo các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn, nút thắt, chưa quy định cụ thể trong luật hoặc có quy định nhưng còn bất cập, chồng chéo, không thống nhất, không phù hợp với thực tiễn và tính đặc thù trong đào tạo các ngành, nghề trong lĩnh vực nghệ thuật; tránh nguy cơ gián đoạn, đứt gãy trong hoạt động tuyển sinh và đào tạo tài năng nghệ thuật và nguồn nhân lực chất lượng cao hoạt động trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật; bảo tồn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa nghệ thuật của Việt Nam và tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại.

Chính phủ đề xuất 3 nội dung cơ bản của Dự thảo Nghị quyết bao gồm: Thời gian đào tạo trình độ trung cấp các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật từ 1 đến 9 năm; Cơ sở giáo dục đại học có đào tạo các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật được đào tạo trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật và cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp có đào tạo trình độ trung cấp các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật được thực hiện chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở, chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông cho người học các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về đào tạo các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm nổi bật tính cấp thiết ban hành nghị quyết này theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc, điều chỉnh tên gọi của Nghị quyết theo hướng là Nghị quyết thí điểm, xác định rõ thời gian thực hiện để phù hợp quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Về 3 nội dung của Dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng: Thường trực Ủy ban không tán thành việc quy định khung thời gian đào tạo trình độ trung cấp các ngành, nghề chuyên môn đặc thù từ 1 đến 9 năm và cho rằng, người học phải bảo đảm điều kiện đầu vào, đạt chuẩn đầu ra căn cứ Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân và Khung trình độ quốc gia.

Đối với mục tiêu ươm mầm, đào tạo tài năng nghệ thuật, cần nghiên cứu, xây dựng cơ chế chính sách phù hợp đối với người học, người dạy, người chăm sóc... trong cơ sở đào tạo ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật thì sẽ thuyết phục hơn.

Thường trực Ủy ban cơ bản đồng tình với quy định cho phép cơ sở giáo dục đại học có đào tạo các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật được đào tạo các trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng nhằm tháo gỡ những vướng mắc phát sinh do chưa thống nhất trong quy định của pháp luật về giáo dục. Việc thực hiện thí điểm sẽ là cơ sở để xem xét, quyết định việc tiếp tục áp dụng hoặc điều chỉnh, sửa đổi các luật về giáo dục trong thời gian tới.

Thảo luận tại phiên họp, các ý kiến cho rằng đây là một lĩnh vực đặc thù và đang có khoảng trống pháp lý. Để hoàn thiện Dự thảo, các đại biểu cho rằng, cần làm rõ hơn mục tiêu của Nghị quyết, các khái niệm giữa Hệ Trung cấp và Trình độ trung cấp, tạo sự thống nhất về khung giá trị chung trong giáo dục quốc dân.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương ghi nhận và đánh giá cao Chính phủ và Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã chủ động tích cực chuẩn bị Dự thảo Nghị quyết, đánh giá cao Uỷ ban Văn hóa và Xã hội đã kịp thời thẩm tra Dự thảo Nghị quyết. Uỷ ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết phải ban hành văn bản pháp luật về vấn đề đào tạo các ngành, nghề chuyên môn đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật. Tuy nhiên, ban hành theo hình thức văn bản nào, đề nghị Chính phủ cần nghiên cứu kỹ lưỡng, cụ thể hơn./.